Prvi Srpski film

[vinston]

   U arhivi austrijske Kinoteke u Beču pronađen je prvi srpski igrani film "Život i dela besmrtnog vožda Karađorđa" iz 1911. godine a u režiji Čiča Ilije Stanojevića. Ovaj film čija je poslednja projekcija u Beogradu održana 1925. a u Americi 1928, do sada se vodio kao nestao, a prema rečima Radoslava Zelenovića, direktora Jugoslovenske kinoteke, "za njim su tragale čitave generacije kinotečana". "U pitanju je veoma važno otkriće koje popunjava veliku rupu u filmskoj istoriografiji kod nas", dodao je Zelenović za NIN.

Prema njegovim rečima, radi se o integralnoj verziji filma koji je producirao Svetozar Borotić, inače vlasnik prvog beogradskog bioskopa u hotelu "Pariz". Istom prilikom u bečkoj arhivi je pronađen i negativ drugog srpskog igranog filma iz 1911. godine, "Ulrih Celjski i Vladislav Hunjadi", "takođe u režiji Čiča Ilije Stanojevića i Borotićevoj produkciji kao i desetak dokumentarnih filmova koji predstavljaju otkriće od velike va?nosti za srpsku kinematografiju", napominje Zelenović. Kada će biti premijera filma "Karađorđe", Zelenović nije mogao da precizira, jer će kopija filma morati da se podvrgne restauraciji i tehničkoj obradi, ali je napomenuo da će to najkasnije biti za jubilej 200-godišnjice Prvog srpskog ustanka. Zelenović je dodao da za ovo otkriće veliku zahvalnost duguju i Nikolausu Vostriju iz Filmskog arhiva Austrije, koji će početkom septembra doći u Beograd da pregleda Arhiv naše Kinoteke u potrazi za materijalima interesantnim za njihovu nacionalnu kulturu.

[vinston]

Digitalna restaurisana kopija filma „Život i dela besmrtnog vožda Karađorđa“ biće prikazana 30. novembra u Muzeju Jugoslovenske kinoteke, na stogodišnjicu premijere tog najstarijeg srpskog, a i balkanskog igranog filma, snimljenog 1911. godine.

„Pre tačno 100 godina po novom kalendaru, dana 30. novembra, u Grand bioskopu hotela 'Pariz', na Terazijama, producent Svetozar Botorić imao je premijeru prvog srpskog igranog filma“, istakao je u intervjuu Tanjugu upravnik Arhiva Jugoslovenske kinoteke Aleksandar Erdeljanović.

Reditelj tog pionirskog poduhvata bio je slavni srpski glumac Čiča Ilija Stanojević, koji je i igrao naslovnu ulogu Vožda, uz veliki ansambl Narodnog pozorišta i pomoć vojske i statista.

Erdeljanović je rekao da je u proteklih nešto više od godinu i po dana tim stručnjaka iz Odeljenja digitalne restauracije Arhiva Jugoslovenske kinoteke radio na projektu digitalne restauracije tog raritetnog ostvarenja.

„Cilj je bio da se postojeća kopija filma, koja je bila dosta oštećena, pre svega zbog višedecenijskog čuvanja u lošim uslovima i naročito stradala od vlage, maksimalno sredi putem digitalne restauracije, na digitalnom skeneru, zatim putem rada na radnim stanicama“, objasnio je on.

U tom procesu šef projekta bio je je Dubravko Badalić, a uz njega su radili Stevan Stanić, Lazar Lisinac, Maša Badalić i Bojan Perković, dok je Erdeljanović sve kontrolisao i bio koordinator, s obzirom da je radio i na montiranju "Karađorđa" i na mutacijama na verziji filma koja je stigla u Srbiju 2004. godine.

Opsirnije

[vinston]

Stogodišnjica premijere prvog srpskog i balkanskog igranog filma „Život i dela besmrtnog vožda Karađorđa“ obeležena je večeras u Muzeju Jugoslovenske kinoteke projekcijom tog ostvarenja koje je digitalno restaurisano i ponovo prebačeno na filmsku traku.

Pozdravljajući mnogobrojnu publiku, u kojoj su kao gosti bili i predstavnici filmskih arhiva iz regiona, direktor Jugoslovenske kinoteke Radoslav Zelenović istakao je da je od osnivanja te institucije pre više od 60 godina san svih kinotečana bio da se pronađe izgubljeni prvi srpski igrani film.

Želeli smo da se ovaj temelj srpske kinematogafije vrati u našu kulturnu baštinu, rekao je on i podsetio koliko su svi bili srećni kada je 2003. godine, zajedno sa upravnikom Arhiva kinoteke Aleksandrom Erdeljanovićem, u filmskom arhivu u Beču identifikovao pronađenu kopiju „Karađorđa“.

U istom fondu pronađeni su dokumentaraci s početka 20. veka koje je radio prvi srpski producent Svetozar Botorić.

„Ova generacija kinotečana ostavlja generacijama koje dolaze potpuno restaurisane kopije tih filmova, kao i onih nastalih između Prvog i Drugog svetskog rata“, istakao je Zelenović.

Specijalni gost večeras je bio Botorićev unuk Ljubomir Mihajlović koji je za ovu priliku doputovao iz Francuske, a Zelenović mu je uručio poklon - komplet restaurisanih filmova.

Opsirnije